Studeren in het buitenland: te duur of te weinig informatie?

Steeds meer studenten gaan tijdelijk of voor een volledige opleiding studeren in het buitenland. Toch weerhouden de kosten velen er nog van om deze stap te zetten. Hoewel Nederland in de Europese top staat wat betreft het aantal studenten dat internationaal studeert, blijkt financiële haalbaarheid vaak een struikelblok. Is studeren over de grens een luxe of weten studenten simpelweg te weinig over de mogelijkheden?  

Steeds populairder 

De populariteit van studeren in het buitenland is in de afgelopen jaren steeds groter geworden. Dat blijkt uit een rapport van Nuffic; een onafhankelijke Nederlandse organisatie voor de internationalisering van het onderwijs die samenwerkt met het ministerie van OCW om studenten van informatie en advies te voorzien. Er wordt onderscheid gemaakt tussen diplomamobiliteit (een volledige opleiding in het buitenland) en studiepuntmobiliteit (een deel van de studie in het buitenland).  

Volgens meest recente data van UNESCO, is de diplomamobiliteit in tien jaar tijd (2009-2019) verdubbeld. In 2019 ging het om ruim 20.000 studenten. Ook de studiepuntmobiliteit doet het goed. Gemiddeld was dit de afgelopen drie jaar 12,7 procent. En daarmee staat Nederland in de top van Europa.   

Te duur

Ondanks de grote populariteit, zijn er ook genoeg studenten die niet naar het buitenland gaan. De meest voorkomende reden: het is te duur. Dat vindt 41,7 procent van de studenten in 2024 volgens cijfers van het CBS. Dit blijkt ook uit onderzoek van Researchned, een onafhankelijk onderzoeksinstituut die zich vooral richt op sociaalwetenschappelijk onderzoek. Hieruit blijkt dat voor 65 procent van de hbo-studenten de kosten de grootste belemmering vormen voor een buitenlandse studiereis.   

Is studeren in het buitenland dan financieel niet haalbaar voor de gemiddelde student? Stefan Kruszel is beleidsmedewerker bij Nuffic en vertelt: “Studeren in het buitenland kost natuurlijk geld en is vaak niet goedkoop. Er zijn een aantal kostenposten waar je rekening mee moet houden.” Kruszel geeft als voorbeeld verblijfskosten, dagelijkse boodschappen, een zorgverzekering en leuke tripjes. “Daar moet je wel een spaarpotje voor apart zetten.”  

Ook benoemt Kruszel het collegegeld, maar dat verschilt enorm per land. “In Scandinavië betaal je bijvoorbeeld geen schoolgeld terwijl je in de VS makkelijk drie keer zoveel betaalt als hier in Nederland. De kosten voor studeren in het buitenland zijn dan ook voor iedereen verschillend. Het is afhankelijk van waar je studeert en hoe gek je het daar zelf maakt.”  

Luxe of niet?

Of studeren in het buitenland een luxe is, dat is betwistbaar. Stefan Kruszel deelt zijn visie: “Ik geloof dat een groot gedeelte van de studenten die naar het buitenland gaat, een bijdrage krijgt van hun ouders. Uit onderzoek van Researchned blijkt ook dat de meeste van deze studenten uit een welgesteld gezin komen. Het is dus voor de hand liggend dat zij financiële steun krijgen. Dat het gezien kan worden als een luxe, begrijp ik dan ook wel.”  

Beurzen 

Nuffic is hard bezig om deze bubbel te doorbreken. Om ook ondervertegenwoordigde groepen aan te spreken en te informeren over de mogelijkheden. “Ook zonder steun van je ouders, kun je tot een hoop middelen komen om weg te gaan. Zo kun je je bijvoorbeeld aanmelden voor één of meerdere beurzen om een deel van je reis te vergoeden”, vertelt Kruszel. Populaire beurzen zijn bijvoorbeeld Erasmus +, NL Scholarship of het VSBfonds.  

Ook zijn er speciale beurzen voor bepaalde doelgroepen. Bijvoorbeeld studenten met een beperking of die uit een ‘low income’ familie komen. Zo werkt Erasmus +, het EU-programma voor onderwijs, opleiding, jeugd en sport in Europa, met topups: een extra bedrag boven op je beurs. En kunnen studenten met een beperking een hogere beurs aanvragen bij het VSB Fonds. Kruszel: “Er zijn veel mogelijkheden. Maar feit blijft natuurlijk wel, voor een student uit een gezin dat niet op het geld hoeft te letten, is het vaak een stukje makkelijker om naar het buitenland te gaan.”  

Ingrid Liendo Garcia, International Mobility Coordinator bij Tilburg University, vult aan: “Wij zien bij ons ook studenten tegen het kostenprobleem aanlopen. Er zijn veel opties voor een beurs, maar die dekken niet altijd alle kosten.” Ingrid vertelt dat ze studenten altijd adviseert om open te staan voor verschillende bestemmingen en goed uit te zoeken wat ze daar mogelijk aan kosten kwijt zijn. “Soms moeten studenten wendbaar zijn om een studiereis waar te maken.” 

Financiële mogelijkheden

Hoewel er veel beurzen beschikbaar zijn, is het krijgen ervan geen garantie. Sommige beurzen worden verloot, terwijl andere afhankelijk zijn van motivatiebrieven of studieresultaten. Studenten kunnen soms meerdere beurzen combineren, maar het is ook mogelijk dat zij misgrijpen. Het is dus een mix van inzet, voorbereiding en geluk.  

Tekst gaat verder na de infographic.  

Hoe kan het dan, dat ondanks al deze mogelijkheden, de kosten toch zo’n grote drempel is voor studenten? Kruszel stelt: “Volgens mij is het grootste probleem dat studenten hun weg niet kunnen vinden in de beschikbare informatie. Er is veel informatie maar dat staat versnipperd over het internet. Garcia vertelt: “Ik denk dat er ook studenten zijn die zich niet eens verdiepen in de mogelijkheden en hun kans laten schieten, omdat ze denken dat het voor hen financieel onmogelijk is om weg te gaan.”  

Informatie samenbrengen en delen

Nuffic probeert zoveel mogelijk informatie bij elkaar te krijgen en inzichtelijk te maken. Kruszel: “We krijgen vaker van studenten terug dat scholen weinig informatie geven of weinig aandacht besteden aan studeren in het buitenland. Daarom geven we voorlichtingen op allerlei scholen door het hele land en gaan we in gesprek met decanen en directeuren. We proberen ze meer kennis bij te brengen om zo hopelijk de aandacht op scholen ervoor te vergroten.”  

Ook Tilburg University wil informatie om een buitenlandreis te financieren meer onder de aandacht brengen bij studenten. Garcia legt uit: “Sinds 2024 geven we voor het eerst informatiesessies die volledig draaien om het financieren van je buitenlandreis. Ook zijn we bezig met het maken van video’s die uitleg geven over het verloop van een exchange en informatie over geldzaken.” Ze benoemt dat het ook een goed idee zou zijn om een plan te maken voor het bereiken van de studenten die de exchange meteen afschrijven door financiële zorgen. Daar valt volgens haar nog een hoop te halen.  

Of een buitenlandervaring voor iedere student financieel haalbaar is, is dus afhankelijk van verschillende factoren. Voor de een zal het makkelijker zijn dan voor de ander, maar de mogelijkheden zijn zeker aanwezig. “Zo’n ervaring kan voor altijd impact hebben op je leven en je kan er veel van leren. Ik adviseer altijd: als je de ambitie en de kans hebt, om het gewoon te doen. Als je op tijd begint met regelen, alles goed uitzoekt en je flexibel opstelt, is alles mogelijk”, aldus Stefan Kruszel.